Тіпті 5–7 жыл бұрын постакне емдеу көбінесе бір жетекші құралға — көбінесе фракциялық лазерге — негізделетін.
2026 жылы парадигма өзгерді. Бүгінде рельефті механикалық «тегістеу» туралы емес, регенерацияның биологиялық сүйемелдеуімен дерманың бақыланатын ремоделденуі туралы сөз болып отыр.
Заманауи хаттамалар келесі принцип бойынша құрылады:
Бақыланатын зақымдану → басқарылатын қабыну → бағытталған регенерация
Сондықтан лазер + химиялық пилинг + регенерациялайтын пептидтер комбинациясы кез келген монотерапиямен салыстырғанда клиникалық тұрғыдан айқын әрі тұрақты нәтижелер көрсетеді.
1. Постакнеде нақты нені түзету керек?
Постакне — бұл тек тыртықтар ғана емес. Бұл құрылымдық және тамырлық өзгерістердің күрделі каскады:
-
коллаген матриксінің бұзылуы
-
фиброзды тартпалардың қалыптасуы
-
микроангиопатия
-
қабынудан кейінгі гиперпигментация
-
тосқауылдық функцияның бұзылуы
Сондықтан бір ғана құрал патогенездің барлық буынына әсер ете алмайды.
2. Лазер — ремоделдеу триггері ретінде
2.1 Фракциялық CO₂-лазер: клиникалық деректер
Фракциялық CO₂ (10 600 нм) айқын атрофиялық тыртықтар кезінде алтын стандарт болып қала береді.
Орташа және ауыр атрофиялық тыртықтары бар 60 науқас қатысқан клиникалық зерттеуде (6 апталық аралықпен 3 процедура) төмендегідей нәтижелер тіркелді:
-
Goodman & Baron шкаласы бойынша тері текстурасының орташа жақсаруы — 62%
-
УД-сканерлеу бойынша дерма тығыздығының 18%-ға артуы
-
Биопсия деректері бойынша I типті коллаген экспрессиясының айтарлықтай ұлғаюы
Маңызды: максималды әсер бірден емес, соңғы процедурадан кейін 3–6 ай өткен соң байқалды. Бұл кешіктірілген неоколлагенездің рөлін растайды.
Сонымен қатар зерттеуде:
-
14 күнге дейін эритема
-
III–IV фототипті науқастарда транзиторлы гиперпигментация
анықталған. Бұл процедурадан кейінгі бақыланатын қолдаудың маңыздылығын көрсетеді.
2.2 Er:YAG: неғұрлым жұмсақ хаттама қажет болғанда
CO₂ және Er:YAG лазерлерін салыстырмалы зерттеуде (n=45) келесі қорытындылар жасалды:
-
CO₂ терең ремоделдеуді қамтамасыз етеді
-
Er:YAG реабилитация кезеңін қысқартады (орташа 5–7 күн, CO₂ — 10–14 күн)
-
Беткей тыртықтар кезінде клиникалық жақсарудағы айырмашылық статистикалық маңызды емес
Қорытынды: Er:YAG жеңіл және орташа дәрежелі постакне, сондай-ақ PIH қаупі жоғары пациенттерде орынды.
3. Химиялық пилинг — лазерлік терапияның күшейткіші
3.1 TCA CROSS: ice-pick тыртықтармен нүктелік жұмыс
30 науқас қатысқан зерттеуде CROSS техникасында 70–100% TCA қолдану келесіні көрсетті:
-
73% жағдайда ice-pick тыртықтарының тереңдігі айқын азайды
-
2–3 процедурадан кейін рельеф ≥50% жақсарды
-
Дұрыс техника сақталған кезде тыртықтану қаупі минималды болды
Ең жақсы нәтижелер алдын ала лазерлік стимуляциядан кейін TCA қолданылған пациенттерде байқалды. Бұл синергиялық әсерді дәлелдейді.
3.2 Аралас пилингтер (Jessner + TCA)
Құрама схемалар қышқылдың ену тереңдігін арттырып, әсердің біркелкілігін жақсартады.
2014 жылғы клиникалық бақылауда Jessner + TCA комбинациясы лазерден кейін қолданылғанда:
-
эпителизация 1,5–2 күнге жылдамдады
-
жер бедері біркелкі тегістелді
-
сауатты фотопротекция жағдайында PIH жиілігі төмендеді
4. Регенерациялаушы пептидтер — 2026 жылдың негізгі элементі
Бұрын қалпына келтіру кезеңі ылғалдандыру және тосқауылдық құралдармен шектелетін.
Бүгінде белсенді регенераторлық қолдаудың коллагеннің соңғы архитектурасына тікелей әсер ететіні дәлелденген.
4.1 GHK-Cu (мыс трипептиді)
Зерттеулер сериясы GHK-Cu келесілерді қамтамасыз ететінін көрсетті:
-
фибробласттардың миграциясын күшейтеді
-
I және III типті коллаген синтезін арттырады
-
MMP (матрицалық металлопротеиназалар) артық экспрессиясын басады
Лазерден кейін GHK-Cu қолдану протоколында:
-
эпителизация 25% жылдамырақ жүрді
-
эритема қарқындылығы 30%-ға төмендеді
-
ультрадыбыстық бақылау бойынша дерма тығыздығы 12%-ға жоғары болды
4.2 Матрикстік пептидтер (Palmitoyl Pentapeptide-4)
In vitro зерттеулер проколлаген I экспрессиясының 45%-ға артқанын көрсетті.
Клиникалық қолдануда:
-
жасушадан тыс матрикс қалпына келуі жылдамдайды
-
фиброзды ремоделдеу қаупі төмендейді
-
тері серпімділігі жақсарады
5. 2026 жылғы ең тиімді клиникалық комбинациялар
Комбинация 1
CO₂ + TCA CROSS + GHK-Cu
Көрсеткіш: терең ice-pick тыртықтар
Нәтижелер:
-
текстураны 70%-ға дейін жақсарту
-
тыртық тереңдігінің айқын азаюы
-
оңалту кезеңін 3–4 күнге қысқарту
Комбинация 2
Er:YAG + Jessner + матрикстік пептидтер
Ұсынылады:
-
орташа boxcar тыртықтар
-
сезімтал тері
-
PIH қаупі бар пациенттер
Нәтиже: әлеуметтік оқшауланусыз біртіндеп тегістелу.
Комбинация 3
Пикосекундтық лазер + гликольді пилинг + MMP пептид-ингибиторлары
Тыртықтар мен PIH үйлескен жағдайда тиімді.
Зерттеулер курс аяқталғаннан кейін PIH 40–60%-ға төмендегенін көрсетті (міндетті фотопротекция кезінде).
6. Неліктен комбинация монотерапиядан тиімді?
Синергия механизмі:
-
Лазер микротермалды аймақтарды жасайды → қабынуды іске қосады
-
Пилинг эпидермистің жаңаруын күшейтеді
-
Пептидтер коллаген деградациясын азайтып, регенерацияны бағыттайды
Комбинация монорежимдегі лазермен салыстырғанда 25–40% жоғары клиникалық жақсаруды көрсетеді.
7. Шектеулер және қауіпсіздік
-
Лазер параметрлерін қатаң бақылау
-
Процедура аралығы кемінде 4–6 апта
-
Күн сайын SPF 50+ қолдану
-
Белсенді безеу және тосқауыл функциясы бұзылған кезде қарсы көрсетілім
Қорытынды
2026 жылы постакне емдеу — жай ғана «тегістеу» емес, биологиялық басқарылатын процесс.
Ең тиімді хаттамалар келесі принципке негізделген:
Induced remodeling + enhanced exfoliation + directed regeneration
Кешенді тәсіл тұрақты нәтиже алуға, оңалтуды қысқартуға және асқыну қаупін азайтуға мүмкіндік береді.
Қайнар көздер
-
Manuskiatti W et al. Fractional CO₂ laser in acne scars.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23377306/ -
Waibel JS et al. Laser treatment of acne scars.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28407019/ -
Safi AG et al. Er:YAG laser resurfacing.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30887616/ -
Lee JB et al. TCA CROSS technique.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29499033/ -
Fabbrocini G et al. Chemical peeling for acne scars.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24697829/ -
Pickart L. Copper peptides and skin remodeling.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18207742/ -
Robinson LR et al. Palmitoyl pentapeptide.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16060712/
