Акнені емдеу кезіндегі ең жиі қойылатын сұрақтардың бірі — «не сатып алуға болады» емес, «мұның бәрін қандай ретпен қолдануға болады». Бұл бос сұрақ емес: өнімдерді жағу реті олардың тиімділігіне әсер етеді, ал кейбір комбинациялар бір-бірін тікелей бейтараптайды. Мәселе — препараттарға арналған нұсқаулардың басым бөлігі басқа құралдармен өзара әрекетті түсіндірмейтінінде, ал дәл осыны түсіну қажет.
Төменде әрбір қадамның логикасын түсіндіре отырып таңертең мен кешке арналған егжей-тегжейлі кесте берілген.
Жалпы принциптер: неліктен ретті сақтау маңызды
Акне кезіндегі тері — тек безеулі тері ғана емес. Бұл бұзылған барьері, реактивтілігі жоғарылаған және тітіркендіргіштерге төзімділігі төмендеген тері. Сондықтан күтімнің әрбір қадамы нақты міндет шешуі және басқа компоненттердің жұмысына кедергі болмауы тиіс.
Бірінші принцип: таңертең мен кеш — принципті түрде әр түрлі міндеттер. Таңертең тері сыртқы орта — UV-сәулелену, ластану, жел — әсеріне дайындалады. Ал кеш — тері қалпына келу режимінде: жасуша процестері белсендірек, тері өткізгіштігі жоғары, белсенді заттар тиімдірек жұмыс жасайды. Сондықтан барлық емдік компоненттер — ретиноидтар, қышқылдар, емдік кремдер — кеш қолданылады.
Екінші принцип: жеңілден тығызға. Жеңіл сулы құралдар (тоникалар, сарысулар) бұрынырақ жағылады, тығыз кремдер мен SPF — кейінірек. Тығыз текстура бірінші жағылса, ол одан кейінгілердің енуіне кедергі болатын қабық жасайды.
Үшінші принцип: кейбір белсенді заттар бір мезгілде жаққанда үйлеспейді. Акне кезіндегі ең маңызды мысал: бензоил пероксид тікелей байланыста адапаленді инактивациялайды — сондықтан оларды уақыт бойынша ажыратады. Бұл оларды бірге қолдануға болмайды дегенді білдірмейді — оларды тәуліктің әр мезгілінде пайдаланады.
Таңертеңгі рутина: қадамдар мен логика
Жуыну — акне кезіндегі кез келген таңертеңнің басы. Түнде тері себум шығарады, ол тесіктерде жиналады. Жай ғана суға шайылса, себум кешкі күтімнің қалдықтарымен араласып, SPF тиімділігін азайтатын қабық жасайды. ГЛИКОЛАЙТ — гликоль қышқылды көбік — жұмсақ тазалайды, сонымен бір мезгілде тесіктердің жеңіл эксфолиациясын қолдайды. 30 секунд жеңіл массаж және мұқият шайылату жеткілікті.
Антибактериалды кезең (қажет болса) — схемада бензоил пероксид болса, оны таңертең қолданады. Ол қазірдің өзінде тазаланған және сәл кептірілген (ылғалды емес) теріге жағылады. Келесі қадамға дейін 1–2 минут сіңдіру керек. ПЕРОЛАЙТ гель ретінде таңертеңгі схемада ыңғайлы.
Ылғалдандыру — акне кезінде бұл қадам жиі өткізіп жіберіледі, майлы тері үшін артық деп санайды. Бұл қате. Белсенді препараттар теріні кептіреді, және ылғалдандырусыз ол компенсаторлы түрде көбірек себум шығара бастайды. Жеңіл майлы емес гель немесе эмульсия қажет — сіңген белсенді компоненттерге жағу керек.
SPF 50 — таңертеңнің соңғы қадамы, акнені емдеудің кез келген схемасы кезінде міндетті. Ультракүлгін сәуле акнеден кейінгі дақтарды күшейтеді — олар тұрақтырақ болады және ұзақ жоғалмайды. ЮВИЛАЙТ SPF 50 — акне-теріге жарамды жеңіл майлы емес формула.
Кешкі рутина: қадамдар мен логика
Косметика мен SPF-ті кетіру — күн ішінде тональды крем немесе SPF жағылса, кешкі бірінші қадам — оларды кетіру. Мицеллярлы су немесе гидрофильді май бұл кезеңге жарайды. Бұл қадамды өткізіп жіберіп, SPF үстіне тікелей көбік жаға беруге болмайды — көбік тығыз формулалармен жиі толық тазаламайды.
Жуыну — кешке екінші тазалау. Гликоль қышқылды көбік қалған ластануды кетіреді және теріні белсенді компоненттерге дайындайды. Таза, сәл ылғал (сүлгімен мұқият кептірілмеген) теріде белсенді заттар жақсырақ енеді.
Белсенді күтім — кешкінің негізгі қадамы. Мұнда ретиноид немесе азелаин қышқылы қолданылады — таңдалған схемаға байланысты. ЭЛЕНЕОН — гель ретіндегі адапален — жұқа қабатпен (бұршақ мөлшерінде) бүкіл бетке, көздің айналасының терісі мен ауыздың бұрыштарын аралап жағылады. Алғашқы 2–4 апта — бейімделу кезеңі: жеңіл қабыршақтану мен ашу мүмкін, бұл қалыпты. Реакция күшті болса — бірінші ай ішінде жиілікті аптасына 2–3 ретке дейін азайтыңыз. АЗЕЛОДЖИ жұмсақ қабылданады және бейімделу кезеңісіз қолдануға болады.
Ылғалдандыру — белсенді компонент үстіне майлы емес кремнің жұқа қабаты. Күшті құрғақтықта кремді белсенді заттан бұрын жаға беруге болады — бұл реакция қарқындылығын азайтады.
Үйлеспейтін комбинациялар: нені жасамауға болады
Бензоил пероксид + адапален бір мезгілде. Бензоил пероксид адапален молекулаларын тікелей байланыста тотықтырып жояды — екі препарат та бекер жұмыс жасайды. Дұрыс: таңертең бензоил, кешке адапален.
Бір мезгілде бірнеше қышқыл. Көбіктегі гликоль қышқылы, емдік гельдегі азелаин қышқылы, тоникадағы салицил қышқылы — бұл бір жолы тым көп. Акне кезіндегі тері реактивті, комбинация тітіркенуді күшейтеді. Бір жолы бір қышқыл пайдаланыңыз, қажет болса кезектестіріңіз.
Физикалық скраб + ретиноид бір күні. Ретиноидтар теріні сезімталдырақ етеді. Физикалық скраб сол күні тері барьерін бұзады. Скраб пайдаланатын болсаңыз — тек ретиноидсыз күндерде.
Дайын схемалардың мысалы
Жеңіл акне (комедондар + дербес қабынған элементтер):
— Таңертең: ГЛИКОЛАЙТ тазалау → ЮВИЛАЙТ SPF.
— Кеш: ГЛИКОЛАЙТ тазалау → ЭЛЕНЕОН-А гелі (бүкіл бетке бұршақ мөлшерінде) → жеңіл ылғалдандыру.
Орташа акне (папулалар мен пустулалар көп, акнеден кейінгі дақтар бар):
— Таңертең: ГЛИКОЛАЙТ тазалау → ПЕРОЛАЙТ гелі → ылғалдандыру → ЮВИЛАЙТ SPF.
— Кеш: қос тазалау → АЗЕЛОДЖИ гелі немесе кремі → қажет болса ылғалдандыру.
Дерматологқа қашан бару керек: 12 апта схеманы сақтағаннан кейін жақсару болмаса немесе акне күрт нашарласа — бұл сырттай тексерудің себебі. Кейде тек дәрігер тағайындайтын жүйелік терапия (антибиотиктер немесе изотретиноин) қажет.
