Безеу — терінің созылмалы қабыну ауруы. Оның кезінде май бездері мен шаш фолликулдары бітеліп, қабынып, нәтижесінде безеулер, комедондар, кисталар және тыртықтар пайда болады. Бұл анықтама техникалық естілгенімен, оның артында көпшілікке таныс мәселе жатыр: ауырсынатын қызыл бөртпелер, қара нүктелер, терінің майлануы және «тері өз бетінше өмір сүріп жатқандай» сезім.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) мәліметі бойынша, безеу 12–25 жас аралығындағы адамдардың 85%-ына дейін әсер етеді, ал әр үшінші ересек адамда ол 30 жастан кейін де сақталады немесе қайта пайда болады. Бұл — әлемдегі ең кең таралған тері ауруы, бірақ сонымен қатар ең жиі дұрыс емделмейтіндерінің бірі: адамдар жылдар бойы «безеуге қарсы» түрлі құралдарды қолданады, бірақ нақты немен күресіп жатқанын түсінбей жатады.
Безеу туралы ең маңыздысы: бұл тек косметикалық мәселе емес және «лас» терінің салдары емес. Безеу — гормондар, иммунитет, бактериялар және генетика қатысатын жүйелі процесс. Сондықтан күніне бірнеше рет жуыну оны емдемейді, ал агрессивті спиртті құралдар жағдайды жиі нашарлатады. Механизмді түсіну — дұрыс емді таңдаудың алғашқы қадамы.
Безеу қалай дамиды: бір тізбектің төрт буыны
Безеу бір ғана себептен емес, бірнеше фактордың қатар келуінен пайда болады. Бірінші буын — гиперсеборея, яғни май бездерінің шамадан тыс жұмыс істеуі. Бұл көбіне тұқым қуалайтын ерекшелік және оны андроген гормондары күшейтеді (жасөспірім шақта, жүктілік кезінде, поликистозды аналық без синдромында).
Екінші буын — тері жасушаларының дұрыс қабыршақтанбауы: өлі жасушалар сыртқа шығудың орнына маймен араласып, тығын (комедон) түзеді. Үшінші буын — пора жабылған кезде іске қосылады: қалыпты жағдайда теріде өмір сүретін Cutibacterium acnes бактериясы оттегісіз ортада белсенді көбейіп, қабынуды күшейтеді. Төртінші буын — иммундық жауап: ағза бактерияларға қарсы реакция ретінде қызару, ісіну және ауырсынумен жауап береді.
Сондықтан тиімді ем бірнеше буынды бірден қамтуы тиіс: май бөлінуін азайту, жасуша жаңаруын реттеу, бактерияларды басу және қабынуды азайту.
Безеудің түрлері
Емді дұрыс таңдау үшін қандай элементпен бетпе-бет келгеніңізді түсіну маңызды. Ашық комедон (қара нүкте) — бұл кір емес, ауада тотығатын май. Жабық комедон (ақ нүкте) — толық бітелген пора. Папула — іріңсіз қызыл қабынған түйін. Пустула — іріңді орталығы бар элемент. Түйін — терең, ауырсынатын ірі қабыну. Киста — терінің терең қабатындағы іріңді құрылым, жиі тыртық қалдырады.
| Элемент | Қабыну | Тыртық қаупі | Ем |
|---|---|---|---|
| Ашық комедон | Жоқ | Төмен | Ретиноидтар, қышқылдар |
| Жабық комедон | Жоқ | Төмен | Ретиноидтар, азелаин қышқылы |
| Папула / пустула | Иә | Орташа | Бензоил пероксид, азелаин қышқылы |
| Түйін / киста | Иә | Жоғары | Ретиноидтар + дәрігер |
Ауырлық дәрежесі
Жеңіл безеу — аздаған комедондар мен жеке қабынулар. Орташа — көп элементтер және тұрақты қабыну. Ауыр — түйіндер мен кисталар. Ауыр жағдайда міндетті түрде дерматологқа жүгіну қажет.
Не себеп болады
Негізгі триггерлер: гормондық өзгерістер, стресс, дұрыс емес күтім, кейбір тағамдар (қант, сүт өнімдері), дәрілер. Әр адамда әсері жеке болуы мүмкін.
Қалай емдейді
Азелаин қышқылы — қабынуды азайтады және бактерияларды тежейді. → АЗЕЛОДЖИ
Бензоил пероксид — бактерияларға қарсы тиімді құрал. → ПЕРОЛАЙТ
Адапален — тері жаңаруын қалыпқа келтіреді. → ЭЛЕНЕОН
Жиі қойылатын сұрақтар
Қашан әсер етеді? 3–4 аптада алғашқы нәтиже, 8–12 аптада тұрақты әсер.
SPF керек пе? Иә, міндетті түрде.
Өзі өтеді ме? Кейде, бірақ жиі тыртық қалдырады.
