Жазда адамдардың арқасында, иықтарында немесе кеудесінде дақтар пайда болады — ақ, қызғылт немесе ашық қоңыр, жеңіл қабыршақтанумен және қышусыз. Күннен кейін олар айқын ерекшеленеді: күйіс дақтарда жатпайды, олар айналасындағы теріге қарағанда айтарлықтай ашық болып көрінеді. Бұл — алауалы (кебекті) темеге, жиі витилиго, аллергия немесе күн күюімен шатастырылатын грибоктық ауру.
Қоздырғыш — Malassezia furfur (және туыстас түрлер), қалыпты жағдайда барлық адамдардың терісінде тіршілік ететін және тері микробиомының бөлігі болып табылатын ашытқы тәрізді саңырауқұлақ. Өздігінен ол зиянсыз — патология белгілі жағдайлардың әсерінен оның патогенді формаға ауысуымен басталады. Malassezia липидтерден қоректенеді, сондықтан майлы тері «қоректік орта» болып табылады, ал ыстық пен терлеу өсуі үшін мінсіз микроклимат жасайды.
Алауалы темеге неліктен пайда болады және кім қаупі аймағында
Алауалы темеге күнделікті «жұқпалы» мағынада емес — Malassezia саңырауқұлағы адамдардың көпшілігінің терісінде бұрыннан бар. Активтену бірнеше жағдайлардың сәйкес келуінде жүреді. Ыстық пен жоғары ауа ылғалдылығы — негізгі триггер: Қазақстанда дерматологтарға бұл диагнозбен жазғы жүгінулер саны қысқа қарағанда 3–4 есе артады. Майлы және аралас тері Malassezia үшін қосымша «азықтық база» жасайды. Тар синтетикалық киім теріні желдетуді нашарлатып, жергілікті жылу мен ылғалдылықты арттырады.
Алауалы темегені басқа тері жағдайларынан қалай ажырату керек
Витилигодан негізгі айырмашылықтар: витилиго кезінде дақтар абсолютті ақ (пигменттің толық жоқтығы), шеттері нақты, қабыршақтану жоқ, витилиго фунгицидті препараттармен емделмейді. Алауалы темеге кезінде дақтар ашық, бірақ абсолютті ақ емес, шеттерінде ұсақ жеңіл қабыршақтану бар (әсіресе жеңіл қырығанда байқалатын), және олар фунгицидті емге жауап береді.
Аллергия мен экземадан негізгі айырмашылықтар: аллергия кезінде қышу күшті, алауалы темеге кезінде — әлсіз немесе жоқ. Экзема мокнуды тудырады; алауалы темеге денені жоғарғы бөлігі мен иықтарды минималды қабынумен зақымдайды.
Алауалы темегені емдеу
Белсенді ем кезеңі — күнде бір рет 28 күн бойы сертаконазолды фунгицидті крем. Тек көрінетін дақтарға ғана емес, оларды қоршаған терінің үстіне де жаою маңызды. → ЗОЛЕКОТ
Алауалы темегені емдеудің ерекшелігі: дақтар грибок жойылғаннан кейін бірден жоғалмайды. Меланоциттер меланин өндіруін бірте-бірте қалпына келтіреді, және дақтар курс аяқталғаннан кейін 2–4 апта ішінде айналасындағы теріге «теңеседі». Бұл ем жұмыс жасамады дегенді білдірмейді — грибок бұрыннан жойылған, пигментация уақытты қажет етеді.
Рецидив қаупін азайту үшін қолдаушы терапия: жазғы айларда аптасына 1–2 рет дене терісіне фунгицидті шампунь жаою.
Жиі қойылатын сұрақтар
Алауалы темеге жұқпалы ма? Шамалы. Malassezia адамдардың көпшілігінің терісінде бұрыннан бар, бірақ әр адамда патологиялық активтенуге деген бейімділік әр түрлі. Тікелей жанасу инфекцияға өте сирек алып келеді.
Дақтар өздігінен жоғала ма? Кейде — жағдайлар өзгергенде (суық маусым, климаттың ауысуы). Бірақ емсіз грибок теріде қалады және келесі жаздың бірінші қолайлы жағдайында өсуін қайта бастайды.
Дақтар неліктен күймейді? Malassezia дақтың болған жерінде меланоциттердің белсенділігін басады. Емнен кейін меланоциттер функцияны бірте-бірте қалпына келтіреді, пигментация теңеседі.
Дақтар емнен кейін қанша уақытта жоғалады? Грибок курс ішінде өледі, бірақ пигментация ем аяқталғаннан кейін 2–6 апта ішінде қалпына келеді. Кейде — тек келесі жаздың күйісімен.
