Пигментацияға қарсы құралдар нарығы орасан зор — және онда шатасушылық деңгейі де соншалықты. Кейбір өндірушілер «7 күнде жарықтандыру» уәдесін береді, басқалары майда қаріппен «тонды теңестіру» туралы жазады, үшіншілері он ингредиент қосып, оның қайсысы нені жасайтынын түсіндірмейді. Нәтижесінде адам крем сатып алып, үш ай жағады — және не нәтижеге қол жеткізеді, не жеткізбейді, неліктін де түсінбейді.
Депигментацияның нақтылап қалай жұмыс істейтінін, қандай ингредиенттер тиімділіктерін дәлелдегенін және шынында жұмыс жасайтын күтім схемасын қалай құруды талдайық.
Пигментация қайдан пайда болады
Дақтармен күресу алдында — олардың табиғатын түсіну маңызды.
Қабынудан кейінгі гиперпигментация (PIH) — безеуден, тырнақтан, кесіктен кейін. Меланоциттер қабынуға артық меланин синтезімен жауап береді.
Мелазма (хлоазма) — гормональды дақтар, жиі жүктілік кезінде, КОК фонында, қалқанша без бұзылыстарында пайда болады. Терінің тереңірегінде орналасады, емделуі қиынырақ.
Күн дақтары (лентиго) — созылмалы УК-сәулелер әсерінің нәтижесі. 30–40 жастан кейін белсенді өмір салтымен сипатталатын адамдарда тән.
Пигментация типі маңызды, себебі үйлік күтімге қаншалықты жақсы жауап беретінін анықтайды. PIH жақсы жауап береді. Мелазма — ішінара. Терең күн лентигосы — нашар, онда клиникалық процедуралар қажет.
Депигменттеуші ингредиенттер қалай жұмыс істейді
Барлығы меланин синтезінің немесе оның теріде таралуының әр кезеңдерінде әсер етеді:
1. Тирозиназа ингибиторлары — меланин синтезінің негізгі ферментін блоктайды. Оларға жатады: қойма қышқылы, арбутин, азелайн қышқылы, ниацинамид (жанама жолмен).
2. Антиоксиданттар — меланоциттер жұмысын күшейтетін бос радикалдарды нейтрализациялайды. Негізгісі: С витамині (аскорбин қышқылы).
3. Клетка жаңарту жылдамдатқыштары — пигменттелген клеткаларды бетке тезірек шығарады. Ретиноидтар (адапален, ретинол), AHA-қышқылдар (гликол, сүт).
4. Меланин тасымалдауын блоктайтын заттар — ниацинамид меланосомалардың меланоциттерден кератиноциттерге берілуіне кедергі жасайды. 5–10% эффект байқалады.
Негізгі белсенді ингредиенттерге шолу
Азелайн қышқылы
Пигментацияға қарсы ең кешенді молекулалардың бірі. Бір уақытта бірнеше механизммен жұмыс жасайды: тирозиназаны тежейді, қабынуды азайтады, кератинизацияны қалыпқа келтіреді.
Негізгі артықшылық — жақсы шыдамдылық: азелайн қышқылы гидрохинонға немесе жоғары концентрациялы ретиноидтарға қарағанда теріні аз тітіркентеді. Жүктілік пен лактация кезінде рұқсат берілген.
Тиімді концентрация: 15–20%. Дәрімен 8–12 апта, постакне кезіндегі толық нәтиже — 4–6 ай.
Ниацинамид
5–10% концентрациядағы В3 витамині меланосомалардың тасымалдануын сенімді блоктайды. Қосымша бонустар: себообразованиені реттейді, барьерлік функцияны күшейтеді, тесіктермен жұмыс жасайды. Іс жүзінде қарсы көрсетімдері жоқ.
Ниацинамид — кез келген пигментацияға қарсы схеманың тамаша «негізі». Азелайн қышқылы, ретиноидтар, AHA-мен ыңғайлы үйлеседі.
Арбутин (α-арбутин)
Гидрохинон туындысы — жұмсақ тирозиназа ингибиторы. α-арбутин β-арбутиннен тиімді және тұрақты. Жақсы шыдамдылық, тітіркену жоқтығы. Косметикадағы концентрация әдетте 1–2%.
Қойма қышқылы
Күрішті ашытудан алынатын табиғи тирозиназа ингибиторы. Тұрақты қолданғанда тиімді, бірақ тұрақсыз — тез тотығады. Тұрақтандырылған формулаларды іздеңіз.
С витамині
Көп механизмді ингредиент: антиоксидант, тирозиназа ингибиторы, коллаген ынталандырушысы. Ең тиімді — 10–20% концентрациядағы тұрақсыз L-AA аскорбин қышқылы формасы. Бірақ тез тотығады. Тотығу белгісі — сұйықтықтың сарғаюы/қоңырлануы. Тотыққан С витамині тиімсіз.
Тиімді пигментацияға қарсы схеманы қалай құру
Принципі: меланин синтезінің әр кезеңінде жұмыс жасайтын бірнеше ингредиент — бір «күшті» ингредиенттен тиімдірек.
Таңертең:
— Тазалау
— Ниацинамид 5–10% (немесе α-арбутинмен сарысу)
— С витамині (тері шыдаса)
— Жеңіл крем
— SPF 30–50 — ерекшеліксіз
Кешке:
— Тазалау
— Азелайн қышқылы 15–20% (схеманың негізі) НЕМЕСЕ адапален
— 20–30 минуттан кейін — ниацинамид + ылғалдандыру
Аптасына 1–2 рет:
— AHA-пилинг (гликол немесе сүт қышқылы) — адапален жаппаған күндері
Күтілетін мерзімдер:
— 4–6 апта: тон өзгерісінің алғашқы белгілері
— 3–4 ай: PIH-тің айтарлықтай жарықтануы
— 6–12 ай: мелазмадағы тұрақты нәтиже
Крем таңдауда неге назар аудару керек
1. Белсенді ингредиенттердің концентрациясы — азелайн 15%-дан кем емес, ниацинамид 5–10%
2. Өнімнің рН-ы — AHA-қышқылдар мен С витамині үшін маңызды
3. Орам — С витамині жарықтан қорғаушы мөлдір емес орамды қажет етеді
4. Комедогенді ингредиенттер жоқ — акне болса
5. Рецептсіз құралдарда кортикостероидтар жоқ — жылдам нәтиже, ұзақ мерзімді зиян
«7 күнде нәтиже» сияқты үлкен уәделерден аулаңыз — бұл не маркетинг, не құрамдағы қауіпті компоненттер.
Жиі қойылатын сұрақтар
Депигменттеуші кремді тональді крем астына қолдануға бола ма?
Иә, белсенді күтімді жағып, үстіне SPF, одан кейін тональді крем жағыңыз. Кешке тональді крем болмасын.
Неліктен дақтар жазда дұрыс күтімде де қараяды?
Ультракүлгін сәулелер белсенді ингредиенттерге қарамастан меланин синтезін күшейтеді. Сенімді SPFсыз барлық прогресс бағасын жояды.
